Heurnius.
Een soortgelijk boek, waarin een geheel hoofdstuk over hoofdpijn is opgenomen, is dat van Johannes Heurnius (1543-1601). Hij was bevriend met Van Foreest en studeerde te Leuven, Padua en Pavia. Vanaf 1581 was hij hoogleraar geneeskunde in Leiden, naast Gerard Bontius. In 1594 publiceerde hij De morbis qui in singulis partibus humani capitis insidere consueverunt (over de ziekten die in afzonderlijke delen van het menselijk hoofd voorkomen; figuur 3).7 Dit boek beschrijft in 29 hoofdstukken de meeste ziekten van het hoofd. Na de behandeling van enkele huid- en haaraandoeningen volgt een groot aantal ‘neurologische’ ziekten, zoals coma, hersenontsteking, hydrofobie, geheugenstoornis, vertigo, epilepsie, paralyse en tremor. Het 9e hoofdstuk, getiteld ‘De cephalalgia, hoc est, omni dolore capitis’ (over cephalalgia, dat is iedere pijn aan het hoofd), begint met de vaststelling dat geen enkel lichaamsdeel zo frequent aan pijn wordt blootgesteld als het hoofd. Heurnius baseerde zich vooral op de geschriften van Aretaeus.
| Hoofdpijnonderzoek in Leiden in de historie De Leidse Universiteit heeft een onderzoekstraditie hoog te houden in hoofdpijn. In de 16e eeuw wijdde Pratensus, in zijn boek “de cerebri morbis”, maar liefst 9 hoofdstukken hieraan, en was Johannes Heurnius de eerste Leidse hoogleraar, die zich bezighield met hoofdpijn. In de 17e eeuw postuleerde de Leidse alumnus Johan van Beverwijck dat hoofdpijn ontstaat door prikkeling van de hersenvliezen. Voortbouwend op deze theorie, en op de ontdekking door Leonardo da Vinci van bloedvaten in de hersenvliezen, postuleerde Thomas Willis uit Oxford, in zijn “de anima brutorum”, dat verwijding van bloedvaten hoofdpijn geeft door rekking van de omringende zenuwen. Nu nog steeds een belangrijke theorie voor migraine hoofdpijn. In diezelfde periode legde de Leidse Hoogleraar Johannes van der Linden, in diens boek “de hemicrania menstrua”, voor het eerst een verband tussen menstruatie en migraine. Uit een rede uitgesproken door prof. dr. M.D. Ferrari, benoemd tot hoogleraar op het vakgebied van de neurologie, in het bijzonder hoofdpijn en gerelateerde aanvalsgewijze aandoeningen, aan de Universiteit van Leiden op 31 januari 2003. |
Bronnen en foto’s: ntvg.nl, Google books, prof. dr. M.D. Ferrari Universiteit van Leiden